Waheeda Rehman:चला चला जाऊ सिनेमाला अभिनेत्री वहिदा रेहमान यांच्या चित्रपट कारकिर्दीचा आढावा (भाग

Spread the love

(सुरेश कंक ):भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सौंदर्य, अभिनय आणि अभिजात व्यक्तिमत्त्व यांचा उल्लेख झाला की सर्वप्रथम आठवण येते ती ज्येष्ठ अभिनेत्री वहिदा रेहमान यांची. तब्बल सहा दशकांहून अधिक काळ आपल्या नैसर्गिक अभिनयाने, देखण्या व्यक्तिमत्त्वाने आणि दर्जेदार चित्रपटांनी त्यांनी रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवले. दोन वर्षांपूर्वी भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते त्यांना भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वोच्च मानाचा दादासाहेब फाळके पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा सन्मान त्यांच्या प्रदीर्घ आणि समृद्ध कारकिर्दीची योग्य दखलच म्हणावी (Waheeda Rehman) लागेल.

१९३८ मध्ये जन्मलेल्या वहिदा रेहमान यांना अवघ्या सोळाव्या वर्षी चित्रपटसृष्टीत प्रवेश मिळाला. १९५६ मध्ये प्रदर्शित झालेला ‘सी.आय.डी.’ हा त्यांचा पहिला हिंदी चित्रपट. रहस्यमय कथा, ओ. पी. नय्यर यांचे मधुर संगीत आणि दमदार सादरीकरणामुळे हा चित्रपट प्रचंड गाजला. या चित्रपटात त्या प्रमुख नायिका नसल्या तरी त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाने आणि अभिनयाने प्रेक्षकांचे लक्ष वेधून घेतले. “कहीं पे निगाहें, कहीं पे निशाना…” हे त्यांच्यावर चित्रित झालेले गीत आजही रसिकांच्या स्मरणात(Waheeda Rehman) आहे.

शास्त्रोक्त संगीत आणि कथ्थक नृत्याचे शिक्षण घेतलेल्या वहिदा रेहमान यांनी अभिनयासोबत नृत्यातही आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. एकदा यशाची वाट सापडल्यानंतर त्यांनी कधीच मागे वळून पाहिले नाही. १९५० च्या दशकापासून ते २०२१ पर्यंत त्यांनी सातत्याने विविध भूमिका साकारत आपल्या अभिनयाची छाप (Waheeda Rehman) उमटवली.

आज वयाच्या उत्तरार्धातही त्या निरोगी, प्रसन्न आणि तंदुरुस्त आहेत. त्यांच्या तंदुरुस्तीमागे कथ्थक नृत्याच्या नियमित साधनेचा मोठा वाटा असल्याचे जाणवते. विशेष म्हणजे कथ्थकमध्ये प्राविण्य मिळवलेल्या आशा पारेख, वैजयंतीमाला आणि हेमामालिनी याही आज उत्तम आरोग्यासह सक्रिय जीवन जगत आहेत. नियमित व्यायाम आणि शिस्तबद्ध जीवनशैली माणसाला दीर्घकाळ तंदुरुस्त ठेवू शकते, याचे हे उत्तम उदाहरण (Waheeda Rehman) आहे.

वहिदा रेहमान यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे दिग्दर्शक आणि अभिनेते गुरुदत्त यांच्यासोबतची त्यांची जोडी. ‘प्यासा’, ‘कागज के फूल’, ‘चौदहवीं का चाँद’ आणि ‘साहिब बीबी और गुलाम’ यांसारख्या कालातीत चित्रपटांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीला नवी उंची (Waheeda Rehman) दिली.

“चौदहवीं का चाँद हो या आफताब हो…” हे साहिर लुधियानवी यांच्या लेखणीतून उतरलेले, रवी यांच्या संगीताने सजलेले आणि मोहम्मद रफी यांच्या आवाजातील अमर गीत पडद्यावर वहिदा रेहमान यांच्या सौंदर्यामुळे अधिकच खुलून आले. त्या काळातील त्यांच्या रूपाला जणू या गीतानेच शब्द(Waheeda Rehman) दिले.

कृष्णधवल चित्रपटांच्या सुवर्णकाळात वहिदा रेहमान यांनी अनेक संस्मरणीय भूमिका साकारल्या. हेमंत कुमार यांच्या संगीताने नटलेल्या ‘बीस साल बाद’ आणि ‘कोहरा’ या रहस्यप्रधान चित्रपटांमधील त्यांची भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहे. “सपने सुहाने लड़कपन के…” आणि “ओ बेकरार दिल…” ही लता मंगेशकर यांच्या आवाजातील गीते आजही रसिकांना मोहून(Waheeda Rehman) टाकतात.

साठच्या दशकात ‘बीस साल बाद’, ‘कोहरा’ आणि ‘वो कौन थी?’ यांसारख्या रहस्य आणि गूढ वातावरण असलेल्या चित्रपटांनी प्रचंड लोकप्रियता मिळवली. ‘बीस साल बाद’ आणि ‘कोहरा’मध्ये विश्वजीत यांच्या सोबत वहिदा रेहमान प्रमुख भूमिकेत होत्या. “कहीं दीप जले कहीं दिल…” आणि “झूम झूम ढलती रात…” यांसारखी गाणी कथानकाला गूढतेची सुंदर किनार देणारी (Waheeda Rehman) ठरली.

वहिदा रेहमान यांना अनेक पिढ्यांतील दिग्गज अभिनेत्यांसोबत काम करण्याची संधी मिळाली. गुरुदत्त, देव आनंद, दिलीप कुमार, राज कपूर यांच्यापासून ते सुनील दत्त, राजेंद्र कुमार, धर्मेंद्र, मनोज कुमार, जितेंद्र, राजेश खन्ना आणि अमिताभ बच्चन यांच्यापर्यंत प्रत्येक अभिनेत्यासोबत त्यांनी सहजतेने भूमिका साकारल्या. प्रत्येक काळात त्यांचे व्यक्तिमत्त्व आणि अभिनय तितकाच प्रभावी (Waheeda Rehman) राहिला.

देव आनंद आणि वहिदा रेहमान ही जोडी तर हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक लोकप्रिय जोड्यांपैकी एक मानली जाते. नवकेतन बॅनरच्या अनेक चित्रपटांमध्ये ही जोडी झळकली. **’सोलवा साल’**मधील “है अपना दिल तो आवारा…”, **’काला बाजार’**मधील “रिमझिम के तराने लेकर आई बरसात…” आणि “सच हुए सपने तेरे…” यांसारखी गाणी आजही रसिकांच्या ओठांवर(Waheeda Rehman) आहेत.

त्याचप्रमाणे **’प्यासा’**मधील “जाने क्या तूने कही…”, **’मुझे जीने दो’**मधील “रात भी है कुछ भीगी भीगी…”, **’कागज के फूल’**मधील “वक्त ने किया क्या हसीं सितम…” आणि **’साहिब बीबी और गुलाम’**मधील “भँवरा बड़ा नादान है…” या गीतांमधून त्यांच्या अभिनयाची भावपूर्ण छटा पाहायला(Waheeda Rehman) मिळते.

**’तिसरी कसम’**मधील “आ आ भी जा…” असो किंवा **”पान खाए सैंया हमारो…”**सारखे लोकसंगीताचा स्पर्श असलेले गीत असो, प्रत्येक गाण्याला आपल्या अभिनयाने जिवंत करण्याचे विलक्षण कौशल्य वहिदा रेहमान यांच्याकडे होते. विशेष म्हणजे, कोणत्याही प्रकारचे उत्तान अंगप्रदर्शन न करता केवळ अभिनय, भावमुद्रा आणि व्यक्तिमत्त्वाच्या जोरावर त्यांनी प्रेक्षकांच्या मनात कायमचे स्थान निर्माण (Waheeda Rehman) केले.

वहिदा रेहमान यांचे संपूर्ण आयुष्य म्हणजे जणू “रंगात रंगुनी साऱ्या, रंग माझा वेगळा” या भावनेचे मूर्तिमंत उदाहरण आहे. अभिनय, सौंदर्य, शालीनता आणि व्यावसायिकता यांचा सुंदर संगम त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात पाहायला(Waheeda Rehman) मिळतो.

त्यांच्या तब्बल सहा दशकांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीचा आढावा एका लेखात घेणे अशक्य आहे. त्यामुळे पुढील भागात **’गाईड’**पासून **’त्रिशूल’**पर्यंतच्या त्यांच्या अविस्मरणीय चित्रपटप्रवासाचा मागोवा घेऊ.