साहित्यिक कार्यक्रम

पुणे, ता. १४ : मराठी साहित्यात एक आगळावेगळा प्रयोग म्हणून ओळख मिळवणाऱ्या ‘कथा मनातली’ या कथा संग्रहाचे प्रकाशन रविवारी पुण्यातील पत्रकार भवन येथे दिमाखदार वातावरणात संपन्न झाले. प्रा. अविनाश फडतरे संपादित या पुस्तकाचे प्रकाशन अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, उदगीरचे अध्यक्ष तथा ज्येष्ठ साहित्यिक भारत सासणे यांच्या हस्ते करण्यात (Katha Manatali Book)आले.

या संग्रहाची विशेषता म्हणजे तो नामवंत साहित्यिकांच्या नव्हे, तर वाचकांनी लिहिलेल्या सत्यकथांचा ‘वालीस कथा संग्रह’ आहे. पुस्तकातील २७ निवडक कथा या बहुतांश नवोदित लेखक आणि वाचकांनी स्वतःच्या अनुभवांवर आधारित लिहिलेल्या आहेत. त्यामुळे सामान्य माणसाच्या आयुष्यातील संघर्ष, प्रेरणा, संवेदना आणि वास्तव यांचे प्रभावी चित्रण या कथांमधून अनुभवायला(Katha Manatali Book) मिळते.

संस्कृती प्रकाशन आयोजित या प्रकाशन सोहळ्याला साहित्य, शिक्षण आणि प्रकाशन क्षेत्रातील अनेक मान्यवरांची उपस्थिती लाभली. व्यासपीठावर ज्येष्ठ साहित्यिक व भाषातज्ज्ञ केशव सखाराम देशमुख, संस्कृती प्रकाशनच्या प्रकाशिका सुनीताराजे पवार, फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे माजी प्राचार्य डॉ. वसंतराव वाघ, साहित्यिक दिनेश फडतरे यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित(Katha Manatali Book) होते.

‘कथा मनातली’ हा केवळ कथा संग्रह नसून वाचकांना लेखक बनवणारा एक अनोखा साहित्यिक उपक्रम आहे. या पुस्तकामध्ये एकूण २७ निवडक सत्यकथांचा समावेश करण्यात आला असून, विशेष म्हणजे बहुतांश कथा नवोदित लेखकांच्या तसेच सर्वसामान्य वाचकांच्या लेखणीतून साकारल्या आहेत. त्यामुळे मराठी साहित्यविश्वात हा संग्रह एक वेगळा आणि नावीन्यपूर्ण प्रयोग मानला जात (Katha Manatali Book)आहे.

विशेष म्हणजे ‘कथा मनातली’ हा संग्रह केवळ पुस्तक प्रकाशनाचा कार्यक्रम नसून सामान्य माणसाच्या अनुभवांना साहित्यिक अभिव्यक्ती देणाऱ्या एका चळवळीचे प्रतीक ठरत आहे. व्यावसायिक लेखकांच्या पलीकडे जाऊन समाजातील विविध स्तरांतील वाचकांना आपले अनुभव, संघर्ष, यश-अपयश आणि भावविश्व शब्दबद्ध करण्याची संधी या उपक्रमाने उपलब्ध करून दिली (Katha Manatali Book)आहे.

आजच्या डिजिटल युगात वाचन संस्कृती कमी होत असल्याची खंत व्यक्त केली जाते. अशा काळात वाचकांना लेखक बनविणारा आणि त्यांना साहित्य निर्मितीच्या मुख्य प्रवाहात आणणारा ‘कथा मनातली’ हा उपक्रम आशादायी मानला जात आहे. त्यामुळे हा संग्रह केवळ कथांचा संच न राहता नवोदित लेखकांसाठी प्रेरणास्थान ठरत (Katha Manatali Book)आहे.

प्रकाशन सोहळ्यात बोलताना अध्यक्ष भारत सासणे यांनी या उपक्रमाचे विशेष कौतुक केले. ते म्हणाले, “नवोदित आणि लिहित्या हातांना मोकळेपणा देऊन त्यांच्याकडून उत्तम, सकस आणि दर्जेदार लेखन घडवून आणणे हीच खरी साहित्य चळवळ आहे. अशा उपक्रमांमुळे साहित्याचा पाया अधिक भक्कम होतो आणि नवीन लेखकांना व्यासपीठ (Katha Manatali Book)मिळते.”

यावेळी ज्येष्ठ समीक्षक केशव देशमुख यांनी पुस्तकातील विविध कथांचा उल्लेख करत संग्रहाच्या साहित्यिक गुणवत्तेवर भाष्य केले. विशेषतः विवेक कुलकर्णी लिखित ‘कोळशातले सोने’ आणि दिव्यांगांसाठी उल्लेखनीय कार्य करणारे बसवराज पैके यांच्या जीवनकार्यावर आधारित ‘दिव्यांग’ या कथेचे त्यांनी विशेष कौतुक केले. या कथा समाजातील सकारात्मक प्रेरणा आणि मानवी मूल्यांचे दर्शन घडवणाऱ्या असल्याचे त्यांनी नमूद (Katha Manatali Book)केले.

संपादक प्रा. अविनाश फडतरे यांच्या संपादन कौशल्याचाही देशमुख यांनी गौरव केला. “सोप्या भाषेत प्रभावी आणि आशयघन लेखन उभे करणे हे अत्यंत कठीण काम असते. मात्र अविनाश फडतरे यांनी हे आव्हान समर्थपणे पेलत वाचकांच्या अनुभवांना साहित्यिक स्वरूप दिले आहे,” असे ते(Katha Manatali Book) म्हणाले.

कार्यक्रमाला उपस्थित साहित्यप्रेमींनीही या उपक्रमाचे स्वागत करत मराठी साहित्यातील अशा प्रयोगांची आवश्यकता व्यक्त केली. समाजातील असंख्य प्रेरणादायी, संघर्षमय आणि वास्तववादी अनुभव पुस्तकांच्या माध्यमातून पुढे येणे ही काळाची गरज असल्याचे मत अनेकांनी व्यक्त(Katha Manatali Book) केले.

‘वालीस कथा’ ही संकल्पना मराठी साहित्यविश्वासाठी नवी असली तरी वाचकांच्या उत्स्फूर्त सहभागामुळे या प्रयोगाला मोठा प्रतिसाद मिळत आहे. त्यामुळे भविष्यात अशा स्वरूपाचे आणखी साहित्यिक उपक्रम राबविले जातील, अशी अपेक्षा यावेळी व्यक्त करण्यात (Katha Manatali Book)आली.

कार्यक्रमात प्रकाशिका सुनीताराजे पवार, साहित्यिक दिनेश फडतरे आणि संपादक अविनाश फडतरे यांनीही मनोगत व्यक्त केले तर शाम पवार यांनी सूत्रसंचालन केले . पुस्तक निर्मितीमागील संकल्पना, वाचकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद आणि भविष्यात अशा साहित्यिक उपक्रमांना चालना देण्याचा मानस त्यांनी व्यक्त(Katha Manatali Book) केला.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन शाम पवार यांनी प्रभावीपणे केले. तर लेखकांच्या वतीने डॉ. संजय पार्ले यांनी मनोगत व्यक्त करत या उपक्रमामुळे नवोदित लेखकांना मिळालेल्या व्यासपीठाबद्दल समाधान व्यक्त (Katha Manatali Book)केले.

वाचकांच्या अनुभवांना, भावविश्वाला आणि सत्य घटनांना साहित्यिक अभिव्यक्ती देणारा ‘कथा मनातली’ हा संग्रह मराठी साहित्यातील एक वेगळा टप्पा ठरणार असल्याचा विश्वास यावेळी उपस्थित साहित्यप्रेमींनी व्यक्त केला. वाचकांनाच साहित्यनिर्मितीच्या केंद्रस्थानी आणणारा हा उपक्रम मराठी साहित्याच्या लोकाभिमुख परंपरेला अधिक बळ देणारा ठरेल, अशी भावना यावेळी व्यक्त करण्यात(Katha Manatali Book) आली.